Prefabrik genel bilgiler

Prefabrikasyon• Fabrikada sürekli denetim altında yapılan üretimin hızlı, kaliteli ve ekonomik olması nedeniyle tüm dünyada uygulanmakta olan prefabrikasyonun önemi bilinmektedir.
Açık, Ağır, Hafif, Kapalı, Kısmi veya Total olarak uygulanan prefabrikasyon yöntemleri ile ahşap, beton veya çelik prefabrik yapı sistemlerinin seçiminde birçok etkenle birlikte hammadde fiyatları, yapıların kullanım amacı, mimari özellikleri ve yöresel koşullar da etkili olmaktadır.
I. Ahşap Prefabrik Yapılar
Geniş orman alanları bulunan ülkelerde bir-iki katlı konutlar prefabrik ahşap yapı elemanları ile yapılmaktadır.
ülkemizde ise; hem hızla yok olan ormanlarımızdan elde edilen ahşabın pahalı olması, hem de çürüme ve yangına karşı korumayı sağlayacak işlemlerin ekonomik olmaması nedeniyle yaygınlaşmamıştır. İthal edilen veya bunlardan kopya edilerek yapılan konutlar yerine Doğu Karadeniz bölgemizde kullanılan, deprem ve rüzgar gibi yatay yüklere karşı çaprazları bulunan, ahşap yapı türlerine öncelik verilmesinde yarar görülmektedir.
II. Beton Prefabrik Yapılar ülkemizde de üretilen beton prefabrik taşıyıcı elemanların yaygın kullanım alanı, köprüler ve endüstri yapıları olmuştur. Bu tür yapılarda bile, ağır kirişler yerine çelik makasların kullanıldığı görülmektedir.
Ermenistan, tek ve çok katlı beton prefabrik yapıların en yaygın olarak kullanıldığı ülkelerden biridir. 1988 yılındaki ( 6.9 Mw ) depremde sözkonusu yapıların tamamına yakını çökmüş veya kullanılamayacak derecede ağır hasar görmüştür. Bu depremden sonra tüm dünyada yapılan yoğun çalışmalar sonucu eleman birleşim bölgeleri başta olmak üzere taşıyıcı sistem detaylarında yapılan düzeltmelere karşın, Ceyhan ve Gölcük depremlerinde görüldüğü gibi, yatay yüklere karşı dayanımında önemli bir gelişme olmadığı ya da ülkemizdeki uygulamaların hatalı olduğu görülmektedir.
III. çelik Prefabrik Yapılar
Tüm gelişmiş ülkelerde uygulanmakta olan prefabrik çelik çerçeveli yapı sistemlerinde fabrikada bilgisayar kontrollü makinalar ile sürekli denetim altında üretilen çelik yapı elemanları şantiyede bulonlar ile birleştirilerek en tehlikeli deprem bölgelerinde bile kısa sürede çok katlı, büyük açıklıklı ve ekonomik binalar yapılabilmektedir.
Bulon birleşimli prefabrik çelik çerçeveli yapılarda;
1. Modüler tasarıma uygunluk,
2. Elemanların taşınabilir olması,
3. Kolay sökülebilmesi,
4. Taşıyıcı sistemden bağımsız tesisat döşenebilmesi ve
5. Merdiven konumunun sınırlanmaması
olarak sıralanan Prefabrik Yapım İlkeleri'nin tümü uygulanabilmektedir.
Sözkonusu yapıların montajının;
6. En kötü hava koşullarında,
7. Genellikle büyük inşaat makinaları gerektirmeden,
8. Vasıfsız işçiler ile
9. Kısa sürede yapılabilmesi
bakımından da ülkemiz koşullarına uygun olduğu görülmektedir
ülkemizde prefabrik çelik yapı olarak yalnızca şantiye binaları veya deprem sonrası acil barınma gereksinimlerini karşılamak amacıyla çoğunlukla bükme sacdan oluşturulan çelik yapı elemanları ile yapılan ve genellikle tek katlı olan binalar akla gelmektedir.
Tasarım ve üretimlerinde mühendislerin katkısı yok denecek kadar az olduğundan, büyük firmalar tarafından yapılanlar da dahil olmak üzere biribirinin kopyası olan, bu tür yapılardan birçoğu tarafımızca güvenilir bulunmamaktadır.
prefabrik yapýlar ,firmalar
üretimi yapıyoruz... İzmir İlinde ve Ege bölgesinde Prefabrik evler ve prefabrik Yapı yapan prefabrik yapı kurumuyuz. Eğer sizinde İzmir de Prefabrik Yapı ve prefabrik ev yaptırmak isterseniz İzmir ilinde ve bütün ilçelerine prefabrik evler prefabrik konut ,Prefabrik Yapı lar prefabrik şantiye binaları yapıyoruz ilgilenen müşterileriniz kolaylıkla bize ulaşabilirsiniz. izmir ve ege bölgesinde, marmara bölgesi, akdeniz bölgesi , iç anadolu,doğu anadolu, karadeniz bölgesinde bugüne kadar yüzlerce prefabrik konut ve yapı inşa etmiş bulunuyoruz.
İzmir ilçelerinde gercekleştirdiğimiz prefabrik ev projelerimiz Aliağa prefabrik ev , Balçova prefabrike evler , Bayraklı modül Çelik ev,
Bayındır prefabrik yapı,
Bergama hafif çelik amerikan villa evler,
BeydaÄŸ prefabrik evler konutlar,
Bornova prefabrik konut ,
Buca inşaat Şantiye binası,
Dikili hafif çelik villa, İzmir Foca prefabrike çelik ev , Gaziemir prefabrik çelik yapı depo , Güzelbahçe prefabrik hazır ev , Karabağlar prefabrik konteyner Kabin, Narlıdere prefabrik Konteyner,Seferihisar prefabrik yazlık evler, İzmir Selcuk prefabrik çelik yapı ,
İzmir Tire prefabrik çelik depo bina,
izmir Torbalı prefabrike villa evler ve konutlar, İzmir, Urla prefabrik villa yapı, İzmir Çeşme Prefabrik bina , çelik villa, İzmir Kemalpaşa Prefabrik fabrika binası , İzmir Kuşadası Prefabrik yazlık , İzmir Bodrum Prefabrik villa
Prefabrik Konut ve yapı linkleri
Prefabrik Konut,
Prefabrik Ev Fiyatları,
Modüler Panel Yapılar,
Şantiye Kampları ve binası, Askeri Bina ve Yapılar, Prefabrik Ofisler, Prefabrik Evler, Hazır Evler,
Deprem Prefabrik Konutları, Prefabrik Okullar,
Prefabrik Hastahane, Prefabrik Yemekhaneler,
Prefabrik Yatakhaneler,
çelik Evler ,
çelik Villa ,
Acil Yerleşim Yapıları,
Ofis Konteynerleri,
Tuvalet, WC kabinleri,
Güvenlik kabinleri, ,
SoÄŸuk hava konteyneri,
Büfe kantin,
Prefabrik Konut Kredisi
Özgül SÖZBİR
Harita Mühendisi
TAU - İmar Uygulama Daire Başkanlığı
Prefabrikasyon yapılar, hazır
elemanlar ve bileÅŸenlerle kurulan
yapılardır. Kullanma amacına göre
dayanım, görünüm, ikamete uygunluk,
konfor, süre ve en az bakım yönlerinden
olağan koşullara yeterli şekilde yanıt
verebilecek tutarlı bir yapım sistemi
meydana getirmek üzere, elemanlarının
çoğunluğu atölyede modern endüstriyel
yöntemlerin duyarlığı ile ve seri halinde
imal edilmiş olan yapı türü prefabrikasyon
yapı olarak kabul edilir.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun
Tanımlar başlıklı 5. maddesinde yer alan
tanıma göre yapı; karada ve suda, daimi
veya muvakkat, resmi ve hususi yer altı
ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave,
değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve
müteharrik tesisler olarak ifade
edilmektedir.
İmar Kanunu’nun 20.
Maddesinde yer alan hükümler
uyarınca yapılar, imar planına,
yönetmelik hükümlerine, ruhsat ve
eklerine uygun olarak yapılabilir.
Prefabrik yapılar, Kanun
uyarınca yapı tanımına girdiğinden,
yapım şekli prefabrik olan bu
yapılara da bu madde hükümlerinin
uygulanması gerekmekte olup,
mevzuat ile prefabrik yapılar için
ayrıca bir istisna getirilmemiştir.
Yapı ruhsatı almak için belediye veya
il özel idaresinin imar bürolarına yapı
sahipleri veya kanuni vekillerince dilekçe
ile müracaat edilir. Dilekçeye sadece tapu
(istisnai hallerde tapu senedi yerine
geçecek belge), mimari proje, statik proje,
elektrik ve tesisat projeleri, resim ve
hesapları, röperli veya yoksa ebatlı
krokinin eklenmesi gereklidir.
Belediyeler veya valiliklerce ruhsat ve
ekleri incelenerek eksik ve yanlış
bulunmuyorsa başvuru tarihinden en geç
onbeş gün içinde yapı ruhsatiyesi verilir.
Tekerlekler üzerinde seyyar özelliğe
sahip ve büfe olarak kullanılmak istenen
römork, veya karavan niteliğinde olan
seyyar araçların ruhsatlandırılması imar
mevzuatı dışında ilgili mevzuatına göre
olduğundan bunlar yapı ruhsatına konu
edilmezler. Ancak, bunların park
edecekleri alanların Karayolları Trafik
Kanununa ve imar planların uygun olması
gerekmektedir.
Prefabrik yapılar ister konut amaçlı,
isterse depo ve sanayi tesisleri dahil iÅŸyeri
amaçlı olarak kurulmuş olsun ısıtma,
elektirk, su, altyapı tesisatı vb.
hizmetlerden faydalanılmasına ihtiyaç
duyulacağından ve tesisatların gerek
genel tesisatlarla gerekse zemin ve
çevresi ile doğrudan veya dolaylı bir
ilişkisi olduğundan yapı tanımına girdiği
bilinmelidir.
Bu yapılar insanlar tarafından konut
ya da işyeri olarak ya da tarım ve
hayvancılık tesisi olarak veya bunların
müştemilatı olarak kullanılmak üzere
iskan edileceklerinden, yapının fonksiyon
ilişkilerinin ve mekanlarının plan ve
mevzuata uygun olup olmadığının,
taşıyıcı sisteminin ve elemanlarının
yapının bulunduğu alan da dikkate
alınarak kurallara uygun olup olmadığının,
elektirk, mekanik ve çevre tesisatlarının
bilimsel ve teknik kurallara uygun olup
olmadığının, hem projesinde hem de
montajında uygun imal edilip
edilemediÄŸinin idarece kontrol edilmesi
gerekmektedir. Bir başka deyişle, İmar
Kanunu ve ilgili yönetmelikleri uyarınca
prefabrik yapının denetiminin yapılması
ve yapı kullanma izni düzenlenmesi
gerekir.
Dolayısıyla, prefabrik yapıların da
kullanma izni verilmeden ve alınmadan,
izin alınıncaya kadar elektrik, su ve
kanalizasyon hizmetlerinden ve tesislerinden
faydalandırılması söz konusu olmamaktadır.
İmar mevzuatına konu prefabrik
yapının fonksiyonunun; imar planındaki
kullanma amacına, yaklaşma mesafelerine,
kat adedine uygunluÄŸunun, mimari
projesinin yapının fonksiyonuna ve
yönetmelik kurallarına uygunluğunun,
projeye uygun yapılan prefabrikasyon
elemanlarının statik hesap ve projesinin
bilimsel ve teknik kurallara uygunluÄŸunun
ve bulunduğu parsel üzerinde komşuluk
haklarına tecavüz etmeksizin doğru
aplikasyonunun yapılıp yapılmadığının
denetlenmesi gerekir.
İçişleri Bakanlığı’nın 30.01.2007 tarihli
ve 26419 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı
Ruhsatı ve Yapı Kullanma İzin Belgesi
Kullanılmasına İlişkin Mecburi Standart
Tebliği ile uygulanması zorunlu standart
haline gelen TS 8737 yapı ruhsatı
formunun yapının teknik özellikleri başlıklı
bölümü ile (79-89) TS 10970 kullanma
izin belgesi formunun yapının teknik
özellikleri başlıklı bölümünün (83-93)
prefabrik yapının niteliğine - özelliklerine
uygun olarak doldurulması gerekmektedir.
Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı Taş ve Toprağa Dayalı Ürünler Sanayii ÖİK Raporu
(Tuğla-Kiremit, Prefabrik Yapı Elemanları)
http://ekutup.dpt.gov.tr/29 imalatsa/tastopra/oik546.pdf
1. PREFABRİKASYON TEKNOLOJİSİNİN TANIMI
1.1. Prefabrikasyonun Genel Tanımı
Prefabrikasyon sözcüğü, genel anlamda, bir mamulü meydana getiren parçaların
fabrikada yoğun kontrol altında ve seri olarak üretildiği ve bant sistemi üzerinde bu
parçaların bir araya getirildiği endüstriyel sistemler için kullanılmalıdır.
Bu anlamda prefabrikasyon, artan dünya nüfusu ve gelişen uygarlıkla birlikte,
insanlığın artan ve çeşitlenen gereksinimlerinin karşılanması için üretim sistemlerinin
rasyonelleştirilmesi, teknolojilerinin yenilenmesi, kısaca daha çok ve daha nitelikli
üretim yapılması gereğinden doğmuştur.
Endüstriyel bir üretim olan prefabrikasyonun ana amacı, daha çok, daha kaliteli daha
ekonomik üretim olduğundan üretim, fabrikalara alınarak daha yoğun proje
çalışmaları, daha yoğun kalite kontrolü altında yapılmakta ve ileride, ne zaman
kullanılacağı bilinmeksizin depolanmakta ve/veya pazarlanmaktadır.
Prefabrikasyon, ayrıca çevrenin ve ekolojik dengenin korunmasını sağlayan çevre
dostu bir yapı teknolojisidir. Üretimin fabrikalarda yapılması nedeniyle çevre
üzerindeki meydana gelebilecek olumsuz etkiler denetlenebilmekte ve
önlenebilmekte, rasyonel kaynak kullanımı sonucu doğal kaynak israfı önlemekte
veya en aza indirgenmektedir.
1.2. Yapı Sektöründe Prefabrikasyon
Yapı sektöründe, herhangi bir yapı gereci, yapı elemanı, yapı bileşeni makina veya
teçhizatının atölye ve fabrikalarda seri olarak üretildikten sonra, her türlü yapı
inşaatının şantiyesinde, sadece yerleştirme ve montaj işlerine tabi tutulmasına
"Prefabrikasyon" denir .
Görülüyor ki bu genel tanım içine;
a) Her türlü yapı gereci ve yapı bileşeni (Beton, betonarme, çelik, ahşap, alçı, perlit
ve benzeri tüm ana yapı gereçleri ile bunların bileşenleri),
b) Her türlü tesisat makine ve teçhizatı (Elektrik, sıhhi, ısıtma ve havalandırma
tesisatı)
c) Her türlü yapı tipi (Ticari, endüstriyel, konut, eğitim, altyapı)
girmektedir .
Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı Taş ve Toprağa Dayalı Ürünler Sanayii ÖİK Raporu
(Tuğla-Kiremit, Prefabrik Yapı Elemanları)
http://ekutup.dpt.gov.tr/30 imalatsa/tastopra/oik546.pdf
1.3. Prefabrike Yapı Üretim Sistemleri
Yaygın bir sınıflandırmaya göre Prefabrikasyon genelde;
- Ağır Prefabrikasyon,
- Hafif Prefabrikasyon
diye ikiye ayrılır.
Hafif prefabrikasyon, genelde geçici yapılarda veya bir veya en çok iki katlı küçük,
kısa ömürlü yapılarda uygulanan hafif prefabrike yapı elemanlarından oluşan bir
sistemdir.
Ağır prefabrikasyon, ana taşıyıcı sistemi de dahil her türlü yapı tipinde ve altyapılarda
ağır prefabrike yapı elemanlarının kullanıldığı prefabrike beton ve betonarme yapı ve
yapı elemanlarının kullanıldığı bir yapı üretim sistemidir.
Prefabrikasyon tekniğinin gelişimi incelendiğinde, ülkelerin endüstrileri geliştikçe yapı
sektöründeki prefabrikasyon uygulamalarının da arttığı görülür.
Bugün gelişmiş ülkelerde prefabrikasyon teknolojisi, mümkün olan her alanda
uygulanmakta olup, her geçen gün dünyada, yapı sektöründe prefabrikasyon
uygulama alanı ve dolayısıyla oranı da artmaktadır.
Yapı sektöründe uygulanan prefabrikasyon sistemleri incelendiğinde, her ülkenin
prefabrikasyon teknolojisinin farklı olduğu ve hatta aynı ülkede, aynı proje bazında
bile farklı sistemler uygulandığı görülür.
Bu durum şaşırtıcı değildir. Çünkü; teknoloji, toplumun özündeki koşullara sıkı sıkıya
organik olarak bağlıdır. Ayrıca yapılar çevre koşullarını, çevre de yapıları
etkilemektedir. Bu nedenle her yapı ayrı bir özelliğe sahiptir denilebilir.
Yapılan araştırmalara göre, bugün, uygulanan 600 kadar prefabrikasyon sistemi
bulunmaktadır. Fakat uygulamanın bu kadar çeşitli olmasına rağmen, sistemler, bazı
ana gruplar halinde sınıflandırılabilir.
a) Taşıyıcı Duvarlı Sistem
Sistemin ana öğeleri taşıyıcı duvarlardır. Duvar ve döşemeler pano veya panel olabilir.
b) Kolon KiriÅŸ Sistemi
Sistemin ana öğeleri taşıyıcı düşey kolonlar ve yatay kirişlerdir. Döşeme, pano veya
panel olabilir. Duvarlar taşıyıcı değildir.
Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı Taş ve Toprağa Dayalı Ürünler Sanayii ÖİK Raporu
(Tuğla-Kiremit, Prefabrik Yapı Elemanları)
http://ekutup.dpt.gov.tr/31 imalatsa/tastopra/oik546.pdf
c) Kolon-Döşeme Sistemi
Sistemin ana öğeleri taşıyıcı düşey kolon ve yatay döşeme panelleridir.
d) Hücre Sistemi:
Sistemin ana öğesi, monolitik bağlanmış hücre elemanıdır. Bu hücre elemanları kendi
içinde taşıyıcıdırlar.
1.4. Prefabrikasyonun Gelişimi ve Tarihçesi
1.4.1. Yapı Sektöründe Prefabrikasyonun Gelişimi
Prefabrikasyonun tarihçesi, ilk uygarlıklar kadar eskiye dayanır. Bugünkü anlamıyla
prefabrikasyonun ilk temelleri 19. yüzyılın başında atılmıştır. Bu konudaki ilk teknik
makale İngiltere'de 1836 yılında George Godwin tarafından yayımlanmıştır.
İlk patentin yine İngiltere'de Frederick Panson tarafından prefabrike beton yapı
elemanları konusunda, 1884 yılında alındığı bilinmektedir.
Prefabrike yapı üretim tekniğinin yaygınlaşması, ancak, 2. Dünya Savası sonrası,
yıkılan Avrupa kentlerinin yeniden yapımı sırasında gerçekleşmiştir. Gerek Batı ve
gerekse Doğu Avrupa ülkelerinde, 1946 yılından sonra giderek artan endüstriyel
yapım sistemleri uygulamaları sonucu, bugün, prefabrike yapıların tüm yapılara oranı,
kimi ülkelerde % 55-60'1ara, hatta % 80'lere ulaşmıştır.
1.4.2. Türkiye'de Prefabrikasyonun Gelişimi ve Tarihçesi
Ülkemizde ancak 1960'lı yıllarda prefabrikasyon uygulamalarına başlanabilmiştir.
Bilindiği gibi ilk uygulamalar, tek katlı endüstriyel yapılardır. Son yıllardaki
sanayileşme hızına paralel olarak artan endüstriyel yapı ihtiyacının hemen hemen
tümü, artık prefabrikasyon tekniği ile karşılanmaktadır.
Bu olgu, prefabrikasyonun Türkiye'de benimsenmesinde ve yaygınlaşmasında önemli
rol oynamıştır.
Endüstriyel yapılarda, elektrik, telefon ve çit direklerinde, kanal vet kanaletlerde
yoğun bir şekilde rakipsiz olarak uygulanmakta olan prefabrikasyon, son yıllarda
konut, idari, eğitim, sağlık yapılarında, köprü, menfez gibi altyapı işlerinde, bordür,
parke taşı, yol bariyerleri, kent mobilyaları gibi elemanlarda ciddi boyutlarda
uygulanmaya başlanmıştır.
Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı Taş ve Toprağa Dayalı Ürünler Sanayii ÖİK Raporu
(Tuğla-Kiremit, Prefabrik Yapı Elemanları)
http://ekutup.dpt.gov.tr/32 imalatsa/tastopra/oik546.pdf
2. YAKIN GEÇMİŞTEKİ GELİŞMELER VE MEVCUT DURUM
2.1. Sektördeki Kuruluşlar
Sektörde faaliyette bulunan kuruluşların yerleri, mülkiyet durumları, kapasiteleri Tablo
1’de verilmiştir.
Tablo: 1- Prefabrikasyon Sektöründeki Kuruluşlar
ÜRETİM
FİRMALAR ADRESİ MÜLKİYETİ
Üstyapı Altyapı Çevre
Elemanl. SBD KAPASİTE
(m3)
ABAÅž Emiralem Beld. Manisa
Yolu 4.km İZMİR
ÖZEL + + + 67 000
AFAPREFAB. Ank-Karayolu 26. Km
Kemalpaşa, İZMİR
ÖZEL + + 48 000
AGE Tahran Cad. No.19
K.Dere, ANKARA
ÖZEL + + + 11 000
AKAT Åžehit Nevres Bulv.
No.7/8 Alsancak, İZMİR
ÖZEL + + 18 000
ALACALI Basın Ekspres Yolu,
Koçman Cad.Polat İş
Merk. C Blok Daire 3
Güneşli, İSTANBUL
ÖZEL + + 36 000
ALFA Pilot Sk., No.5/1
Çankaya, ANKARA
ÖZEL + + 36 000
ASTAÅž EskiÅŸehir Yolu 52.Km
Temelli, ANKARA
ÖZEL + + + 12 000
AYBET Kızılırmak Seddesi,
4.Km Bafra, SAMSUN
ÖZEL + + + 10 000
BORDES Vişnelik Mah. Ünal Sok.
No.14/A ESKİŞEHİR
ÖZEL + 27 000
ÇALLIOĞLU Vatan Bulvarı Çallıoğlu
Binası, ANTALYA
ÖZEL + + + 18 000
ÇİMENTAŞ
GAZBETON
KemalpaÅŸa Cad.
Işıkkent/İZMİR
ÖZEL + 22 000
DAÄžYAPI Maksem Cad.
No.43 BURSA
ÖZEL + + 30 000
DEMIRAÄž CumhurIyet Bul.
No.302/203 A1sancak
İZMİR
ÖZEL + + 18 000
DEPAŞ Turan Mah. İzmir
Asfaltı 3.Km. Sarayköy,
DENİZLİ
ÖZEL + + + 14 000
ES-EKS Gökçeali İstasy.Karşısı
Çatalca, İSTANBUL
ÖZEL + 99 000
Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı Taş ve Toprağa Dayalı Ürünler Sanayii ÖİK Raporu
(Tuğla-Kiremit, Prefabrik Yapı Elemanları)
http://ekutup.dpt.gov.tr/33 imalatsa/tastopra/oik546.pdf
ESTON Ankara Asfaltı Alpu
Yolu Kavş. ESKİŞEHİR
ÖZEL + + + + 50 000
GÖK İNŞAAT İnönü Cd. 90/5
Gümüşsuyu-Taksim
İSTANBUL
ÖZEL + + + 100 000
GÜNEY YAPI Mücahitler Cd.
Baysan Sitesi 56.Sok.
No.147 ADANA
ÖZEL + + 15 000
KAM ANKARA İstanbul K.Yolu 28.Km
Saray, ANKARA
ÖZEL + + + + 55 000
KAMBETON Ceyhan K.Yolu 6.Km
No.327/C, ADANA
ÖZEL + + + + 80 000
NİĞBAŞ Adana K.Yolu
2.Km NİĞDE
ÖZEL + + + + 30 000
ÖZBETONTA
Åž
Gurbetpınarı Mevkii,
Pancar İZMİR
ÖZEL + + + 34 000
PEKİNTAŞ Büyükdere Cad.
Pekintaş İşhanı o.32/1
Mecidiyeköy,İSTANBUL
ÖZEL + + 33 000
SET BETOYA Köprübaşı Mev.
Turgutlu, MANİSA
ÖZEL + + + 60 000
SİNTA Org. San. Bölg. Gri Cd.
No.8, BURSA
ÖZEL + + + 45 000
USAŞ İsmetpaşa Cad.
No.43/1 UÅžAK
ÖZEL + + + 18 000
UZMAN Org. San. Bölg.
BayrampaÅŸa Cd.
No.1-3 KONYA
ÖZEL + + + 6 000
YAPI
MERKEZİ
H.ReÅŸit PaÅŸa Sk. No.5
Çamlıca, İSTANBUL
ÖZEL + + + 89 000
YESTAÅž Mudanya Cad. 133/A
Kükürtlü, BURSA
ÖZEL + + + 24 000
YTONG Kaynarca Pendik
İSTANBUL
ÖZEL + 34 000
YÜKSEL
BORUMAKİNA
Deniz Harp Okulu Yolu
Üzeri, Tuzla, İSTANBUL
ÖZEL + 18 000
2.2. Mevcut Kapasite ve Kullanımı
Türkiye Prefabrik Birliği üyesi olan 31 kuruluşun kurulu kapasitesi 1.200.000 m3
prefabrike elemandır.
Birliğin 1999 yılında yaptığı bir çalışmaya göre Birlik şemsiyesi dışında kalan firmalar
da yaklaşık olarak aynı miktarda üretim yapmaktadırlar. Buna göre ülkedeki toplam
Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı Taş ve Toprağa Dayalı Ürünler Sanayii ÖİK Raporu
(Tuğla-Kiremit, Prefabrik Yapı Elemanları)
http://ekutup.dpt.gov.tr/34 imalatsa/tastopra/oik546.pdf
prefabrike, prekast beton ve betonarme eleman üretim kapasitesi 2.300.000 m3 veya
5.500.000 tondur. Yapı alanı olarak ifade edilmek istenirse bu kapasite yaklaşık
23.000.000. m2 yapı alanına tekabül etmektedir. Kapasite kullanımı pazar koşullarına
göre değişmektedir. 1998 yılında TPB üyelerinin toplam üretimi 930.000 m3 olmuştur.
Buna göre 1998 yılındaki ortalama kapasite kullanım oranı % 76’dır. Kapasite
kullanım oranı yıllara göre % 60 - % 85 arasında değişmektedir.
2.3. Üretim
Ülkede 1998 yılındaki toplam üretim Tablo 2'de verilmiştir.
Üretim yürürlükteki standartlara (TS 19, TS 3546, T3 706, TS 708, TS 3721, TS 5679,
TS 5680, TS 3357, T.S 500,TS 3233, TS 4065, T.S 9967) göre yapılmaktadır.
Tablo 2: 1998 Yılı Prefabrike Eleman Üretimi (m3)
TPB Üyeleri Üye Olmayanlar Toplam
Ürün Tipleri Üretim
Miktar (M3) Payı Miktar (M3) Payı Miktar (M3) Payı
Üstyapı 512 291 0.30 217 238 0.13 729 529 0.43
Altyapı 125 312 0.07 232 426 0.14 357 738 0.21
Çevre Düzeni 214 231 0.13 310 672 0.18 524 903 0.31
Sbd 78 165 0.05 85 0.00 78 250 0.05
TOPLAM 929 999 0.55 760 421 0.45 1 690 420 1.00
2.4. Dış Ticaret Durumu
Yapılan üretimin tamamı yurt içi tüketime yöneliktir. Sadece bir kuruluş tarafından
sınırlı miktarda yapı elemanı ihracatı yapılmaktadır.
Üretimle ilgili olarak sektör bazında düzenli, direkt bir ithalat söz konusu değildir.
2.5. Stok Durumu
Sektörde genel olarak stoka üretim yapılmamakta, sipariş bazında çalışılmaktadır.
Hatalı üretimden kaynaklanan üretim kayıpları ile ilgili kesin bilgi mevcut değildir.
2.6. Yurtiçi Tüketim
Yurtiçi tüketim sektörün toplam üretiminin yaklaşık % 100’üne eşittir.
Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı Taş ve Toprağa Dayalı Ürünler Sanayii ÖİK Raporu
(Tuğla-Kiremit, Prefabrik Yapı Elemanları)
http://ekutup.dpt.gov.tr/35 imalatsa/tastopra/oik546.pdf
2.7. Fiyatlar
Sektörün ürettiği ana mal ve hizmetlerin satışı ihale suretiyle yapıldığından herhangi
bir fiyat tespiti mümkün değildir.
2.8. İstihdam
Birlik üyesi kuruluşların 1996-1998 yılları arasındaki istihdam rakamları aşağıda
gösterilmiştir.
YILLAR 1996 1997 1998
Toplam istihdam (kiÅŸi) 4500 4218 5064
Genel olarak Türkiye Prefabrik Birliğine üye firmaların istihdam yapısında %70 firma
personeli ve %30 taşeron personeli olmak üzere ikili bir ayrım mevcuttur. Firma
personeli ise %14 oranında teknik personel, %14 idari personel ve %72 oranında
işçiden oluşmaktadır.
2.9. Mevcut Durumun DeÄŸerlendirilmesi
Prefabrike ve prekast beton ve betonarme yapı elemanı üretimi genelde inşaat
sektöründeki değişmelere ve sanayi yapılarında ağırlıklı kullanımı nedeniyle sanayi
yatırımlarına bağlı olarak değişmektedir.
1998 yılında Türkiye Prefabrik Birliği tarafından yapılan sektör çalışmasında, ülkede
yaklaşık 114 kuruluşun prefabrike, prekast beton ve betonarme eleman üretimi
yaptığı ve Türkiye Prefabrik üyesi olan firmalarla üye olmayan firma üretimlerinin
birbirlerine yakın olduğu saptanmıştır. Söz konusu çalışma çerçevesinde ülkedeki
toplam prefabrike, prekast beton ve betonarme eleman üretiminin 1700000-2000000
m3 arasında değiştiği görülmüştür.
Sektörde üstyapıya yönelik olarak genelde çubuk sistemler üretilmektedir. Ancak son
yıllarda değişen pazar koşullarına bağlı olarak üretim yelpazesi de genişlemekte ve
üretilen sistem dışındaki taleplere de cevap verebilecek esnek bir üretim anlayışı
geliÅŸmektedir.
Sektör üretiminin ortalama %46’sı üstyapı inşaatına, yaklaşık % 28’i altyapıya
yöneliktir. Bu dağılım içinde Birlik üyeleri üstyapıdan daha çok pay alırken Birlik
şemsiyesi dışında kalanlar ise daha çok altyapıya dönük üretim yapmaktadır.
Türkiye Prefabrik Birliği 1984 yılında 20 üye kuruluş tarafından kurulan Türkiye
Prefabrik Birliğinin üye sayısı yıllar itibariyle artan bir çizgi izlemektedir. Birliğin Ocak
2000 tarihi itibariyle üye sayısı 31'dir.
Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı Taş ve Toprağa Dayalı Ürünler Sanayii ÖİK Raporu
(Tuğla-Kiremit, Prefabrik Yapı Elemanları)
http://ekutup.dpt.gov.tr/36 imalatsa/tastopra/oik546.pdf
Türkiye Prefabrik Birliği üyelerinin 1992-1998 yılları arasındaki üretimleri Tablo-3’te
karşılaştırılmıştır.
Tablo: 3- TPB Üyeleri 1992-1998 Yılları Üretimleri Karşılaştırması
ÜRÜN
TİPLERİ
1992
Üretimi
(M3)
1993-
1992
Artışı
1993
Üretimi
(M3)
1994-
1993
Artışı
1994
Üretimi
(M3)
1995-
1994
Artışı
1995
Üretimi
(M3)
1996-
1995
Artışı
1996
Üretimi
(M3)
1997-
1996
Artışı
1997
Üretimi
(M3)
1998-
1997
Artışı
1998
Üretimi
(M3)
ÜSTYAPI 245 362 + 0.14 280 409 - 0.20 223 811 + 0.58 352 943 + 0.41 498 824 0.31 564 756 -0.09 512 291
ALTYAPI 61 915 - 0.015 61 005 + 0.07 65 293 + 0.23 80 340 - 0.01 81 437 0.33 108 711 0.15 125 312
ÇEVRE DÜZENİ 26 194 + 0.42 37 318 - 0.23 28 716 + 0.45 41 824 + 1.45 102 733 + 0.51 155 697 0.38 214 231
SBD 63 359 - 0.13 54 951 - 0.11 49 064 + 0.08 53 072 + 0.03 54 473 + 0.13 61 698 0.27 78 165
TOPLAM 396 830 + 0.09 433 683 - 0.015 399 884 + 0.44 528 179 + 0.39 737 467 0.21 890 862 0.04 929 999
Üye Sayısı 21 0 21 0.095 23 0 23 0.17 27 0.11 29 0.14 33
Üretimin kamu ve özel sektör sözleşmelerine göre dağılımı incelendiğinde
prefabrikasyonun ağırlıkla özel sektör tarafından kullanıldığı görülmektedIr.
Tablo 4- Ürün Tipleri Bazında 1998 Üretiminin Sektörlere Göre Dağılımı
Ürün Tipleri Kamu Sektörü Özel Sektör Toplam
Miktar (M3) Payı Miktar (M3) Payı Miktar (M3) Payı
Üstyapı 45 465 0.02 684 064 0.41 729 529 0.43
Altyapı 199 479 0.12 158 259 0.09 357 738 0.21
Çevre Düzeni 274 852 0.16 250 051 0.15 524 903 0.31
Sbd 10 767 0.01 67 483 0.04 78 250 0.05
TOPLAM 530 563 0.31 1 159 857 0.69 1 690 420 1.00
3. SEKİZİNCİ PLAN DÖNEMİNDE GELİŞMELER
3.1. Genel Politika
Uzun dönemde prefabrikasyonun, inşaat sektörünün "tamamlayıcı bir parçası" olduğu
noktasından hareketle, gerek inşaat sektörünün, gerekse prefabrikasyonun 21. yüzyıl
Türkiye’sinin gereksinimlerine cevap verecek şekilde gelişebilmesi için aşağıdaki
koşulların sağlanması gereklidir.
a) Yeni teknoloji kullanımı özendirilmeli ve desteklenmelidir.
b) Sektör araştırma, geliştirme ve işgücü eğitimi desteklenmeli ve yaygınlaştırılmalıdır.
c) Kalitenin yükseltilmesine ve denetlenmesine önem verilmelidir.
d) İhale mevzuatı, ülke, yatırımcı ve yapımcı çıkarları arasında optimum dengeyi
sağlayacak bir sisteme oturtulmalıdır. İhale rekabetinin ehil ve eşitler arasında,
Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı Taş ve Toprağa Dayalı Ürünler Sanayii ÖİK Raporu
(Tuğla-Kiremit, Prefabrik Yapı Elemanları)
http://ekutup.dpt.gov.tr/37 imalatsa/tastopra/oik546.pdf
teknik yaklaşım, süre, kalite ve kaynak tasarrufu sağlayacak biçimde yapılmasının
ortamı oluşturulmalı; kamu inşaat ihalelerine ilişkin mevzuat, sektörün teknik
düzeyini yükseltmek, kaynak israfını önlemek ve yatırımların öngördükleri sürelerde
bitirilmesini sağlamak amacıyla yeniden gözden geçirilmelidir.
Sektörün kısa ve orta vadedeki sorunları ve bunlara ilişkin alınması gereken
önlemler ise VI’ncı bölümdeki Sorunlar ve Önlemler bölümünde tartışılmıştır.
3.2. Talep Projeksiyonu
Yurtiçi talep devlet ihalelerine ve özel sektör yatırımlarına bağlı olduğu için rakam
vermek mümkün olmamaktadır.
3.3. Üretim Hedefleri
Sektörde belli bir üretim hedefi belirlemek imkansızdır. Yapılan üretim pazar
koşullarına göre değişmektedir. Gerçekte, sektör üretimine olan talebin bu denli
değişiklik göstermesi de sektörün en önemli sorunudur.
3.4. İthalat Projeksiyonu
Sektörün üretimini etkileyecek bir ithalat projeksiyonu yoktur .
3.5. Mevcut Teknolojik Durum ve Muhtemel GeliÅŸmeler
Sektörde öngerilmesiz ve öngerilmeli olarak beton ve betonarme yapı elemanları,
santrifüjlü betonarme direkler ve çeşitli altyapı ve çevre düzeni elemanları
üretilmektedir.
Sektörde kullanılan çelik kalıpları üretim yöntemi ve kullanılan teknoloji uluslararası
standartlara uygun ve uluslararası düzeydedir.
3.6. Çevre ile İlgili Sorunlar
Sektör üretiminin çevre kirliliğine neden olacak bir boyutu yoktur.
4. SEKTÖRÜN MEVCUT DURUMUNUN AB VE DİĞER ÜLKELERLE
KARÅžILAÅžTIRILMASI
4.1. Üretim ve Üretim Teknolojisi
Türkiye’de üretim, kapasitenin ortalama % 60’ı mertebesindedir. AB ülkelerinde bu
oran % 85 civarındadır.
Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı Taş ve Toprağa Dayalı Ürünler Sanayii ÖİK Raporu
(Tuğla-Kiremit, Prefabrik Yapı Elemanları)
http://ekutup.dpt.gov.tr/38 imalatsa/tastopra/oik546.pdf
Sektörde kullanılan üretim teknolojisi, AB ülkelerinde kullanılan teknoloji ile aynı
düzeyde olmamakla birlikte, çok geride de değildir. Aradaki fark otomasyon
düzeyinden kaynaklanmaktadır. AB ülkelerinde yaygın olarak kullanılan CAD, CAM
yöntemleri, işçilik ücretlerinin göreli olarak düşük olması nedeniyle ülkemizde daha
çok tasarım aşamasında kullanılmaktadır.
4.2. Maliyet
Türkiye'de maliyet Avrupa ülkeleri maliyetlerinin altında seyretmektedir.
4.3. Verimlilik
% 40 mertebesindedir. AT’deki yüksek işçi ücretleri yüzünden üretimde makinalaşma
daha yüksek olduğundan, Türkiye’de verimlilik AT ve diğer gelişmiş ülkelere oranla
daha düşüktür.
5. SORUNLAR VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER
Prefabrike beton sanayii varlık göstermeye başladığı 1960’lardan bu yana büyümesine
karşın, çözülmeleri durumunda sektörün gelişmesini büyük ölçüde etkileyecek bazı
sorunları bulunmaktadır. Bu sorunları başlıca 2 grupta toplamak mümkündür; pazarla
ilgili sorunlar ve üreticilere ilişkin sorunlar:
5.1. Pazarla İlgili Sorunlar
a) Sanayi yapıları dışındaki yapı türleri için hızlı finansman sağlayacak
sistemlerin yokluğu: Prefabrikasyon ülkede en çok sanayi yapıları üretiminde
kullanılmaktadır. Hızlı yapım hızlı finansman gerektirmekte ve bir an önce tesisini
işletmeye açmak isteyen sanayi yatırımcısı bu finansmanı sağlamaktadır. Diğer yapı
türlerinde örneğin konutta hem konut alıcısının hızlı yapımın gerektirdiği
finansmanı sağlayabilecek mali gücü yoktur hem de bunun için kredi alabileceği bir
sistem bulunmamaktadır.
b) Prefabrike yapı imajının yanlışlığı: Türk kamuoyu prefabrike yapıyı daha çok
depremlerden sonra sağlanan geçici iskan yapıları ile tanımıştır. Kalıcı yapının
prefabrike olamayacağı gibi bir kanı hala mevcuttur. Bu yaygın inanışın
deÄŸiÅŸtirilmesi gerekmektedir.
c) Pazarlama ve tanıtımın yetersizliği: Prefabrikasyon, yapı elemanlarının
endüstriyel yöntemlerle üretilmesidir. Diğer bir deyişle seri üretim tekniklerinin
kullanıldığı bir üretim biçimidir. Dolayısıyla tanıtım ve pazarlamasının da bir sanayi
ürünü gibi yapılması gerekmektedir.
Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı Taş ve Toprağa Dayalı Ürünler Sanayii ÖİK Raporu
(Tuğla-Kiremit, Prefabrik Yapı Elemanları)
http://ekutup.dpt.gov.tr/39 imalatsa/tastopra/oik546.pdf
d) Kamunun yapı üretimine yaklaşımı ve mevcut yasal çerçeve ile
uyumsuzluk: Ülkemizde kamunun yapı üretimine yaklaşımı, mevcut kaynağın
mümkün olduğu kadar çok projeye dağıtılarak hizmetin yaygınlaştırıldığı
görüntüsünün verilmesine dayanmaktadır. Kamunun yapının kısa sürede öngörülen
maliyetle tamamlanarak hizmete açılması yönünde bir endişesi yoktur.
Dolayısı ile süratin, kalitenin, rasyonel kaynak kullanımının ve maliyet kontrolünün
önemli olduğu prefabrikasyon teknolojisi, bu yaklaşımın hakim olduğu yasal
çerçeve içinde yürütülen kamu işlerinde uygulanamamaktadır.
e) Ürün çeşidinin kısıtlı olması: Sanayi yapılarının prefabrike yapı elemanı
pazarına hakim olmaları nedeniyle farklı türde yapı elemanları arzı kısıtlı kalmakta,
bu durum da talebin genişlemesini önleyici bir faktör olmaktadır.
f) Yeni malzemelerin rekabeti: Özellikle in-situ teknolojisinde kullanılan,
hızlandırıcı, alışkanlığı artırıcı yeni katkı maddeleri bu teknolojinin rekabetini
artırmaktadır.
5.2. Üreticilerle İlgili Sorunlar
a) Haksız rekabet: Kaliteli üretim prefabrike beton teknolojisinin en önemli
özelliklerinden birisidir. Ancak, kaliteli üretim ölçeğinde üretim yapan kuruluşlar
kalite kavramına önem vermeyen veya yeni faaliyete başlayan firmaların haksız
rekabeti ile karşılaşmaktadırlar. Fiyat farklılıkları, sektörün ve teknolojinin ciddiyeti
ile bağdaşmayacak düzeylere çıkabilmektedir.
b) Kalifiye işgücü ihtiyacı: Prefabrike yapı üretiminin farklı aşamalarında gerekli
olan bilgi ve becerinin mevcut teknik eğitim programlarında yer almaması
nedeniyle sektörün kalifiye işgücü ihtiyacı karşılanamamaktadır. Soruna sektör
içinden transferlerle firma bazında çözüm bulunmaya çalışılmaktadır.
c) Ar-Ge faaliyetleri için finansman ihtiyacı: Yeni ürün geliştirmek için firmaların
kendi bünyelerinde Ar-Ge faaliyetlerini yürütmeleri gerekmektedir. Ancak, yetersiz
talep nedeniyle zaten düşük kapasitede çalışan firmaların Ar-Ge çalışmalarına
kaynak ayırmaları mümkün görünmemektedir. Bu konuda çeşitli destek ve teşvik
önlemlerin alınması ülke inşaat sektörünün gelişmesini sağlayacaktır.
Preabrik yapı firmaları izmir